دستورالعمل شماره ۳۹۰۴ مورخ ۱۳۷۵/۰۲/۰۴ در خصوص نظارت در تشخیص تعدیل مالیات توسط ممیزین کل
به موجب قانون مالیاتهای مستقیم مصوب اسفند ماه ۶۶ و اصلاحیه بعدی آن وظایف و مسئولیتهای عدیدهای به عهده ممیزین کل مالیاتی گذارده شده و متناسباً نیز اختیارات قانونی لازم تفویض گردیده است. مهمترین وظیفه اختصاصی ممیزین کل رسیدگی مجدد به پروندههای مالیاتی مودیان معترض و رفع اختلاف ایشان با سایر ماموران تشخیص (ممیز یا سرممیز مالیاتی) و قطعیت مالیاتها و مختومه کردن پروندهها در اسرع وقت و یا اظهارنظر قانونی و مستدل و موجه و تشریح علل عدم امکان رفع اختلاف در ظهر اوراق تشخیص مالیات مودیان در اجرا ماده ۲۳۸ قانون میباشد. مسلماً موفقیت در انجام چنین وظیفه مهمی مستلزم تسلط کافی به مقررات مالیاتی و سایر قوانین موضوعه وآئین نامه ها و دستورالعملهای صادره واطلاع از شرایط و اوضاع و احوال اقتصادی و نوع و نحوه فعالیت مودیان ذیربط در سنوات مورد رسیدگی مالیاتی و شناخت کافی از توانائیها و درجه صحت تشخیص ماموران تحت نظارت و دارا بودن قدرت بیان و نگارش و استدلال منطقی و قانونی و موجه و حسن برخورد با ارباب رجوع میباشد. از طرفی اصل براین است ممیزین کل مالیاتی که در حال حاضر مشغول انجام وظیفه هستند واجد شرایط و صفات مذکوره فوق باشند.
معهذا ملاحظه میشود برخی از ممیزین کل مالیاتی علیرغم وظایف و مسئولیتهای یاد شده و اختیارات قانونی و وسیعی که در مورد رفع اختلافات مالیاتی دارند و با آن که اکثر قریب به اتفاق مودیان معترض مایل به رفع اختلاف از طریق ممیز کل هستند آن طور که باید و شاید این وظیفه اساسی و مهم را ایفاء نمیکنند و به جای توجه به اعتراضات و دلایل موجه مودیان معترض و حل و فصل پروندهها اظهار مقید و محدود بودن اختیارات خود به میزان تعدیل معین، موجب سوق پرونده مودیان به هیئتهای حل اختلاف مالیاتی میشوند. نتیجه چنین روشی افزایش بیرویه و غیرمتعارف پروندههای ارجاعی به هیئتهای حل اختلاف مالیاتی، تأخیر در قطعیت و وصول به موقع مالیاتها است، حال آن که تجربیات گذشته حاکی از آن است که بسیاری از اختلافات مالیاتی براساس تسلط و احساس وظیفه و قانون دانی ممیزین کل در این مرحله قابل حل و فصل میباشد، لذا به منظور تصحیح و تسریع جریان امور موکداً مقرر میشود:
- ممیزین کل مالیاتی در مراحل قبل از صدور برگ تشخیص ماموران تحت نظارت خود را از جهت نحوه تنظیم و نگارش گزارش رسیدگی و توجه به مبانی واصول که باید در جمع آوری دلایل و اطلاعات و تجزیه وتحلیل واستدلال و نتیجه گیری از آنها رعایت و نکاتی که برحسب نوع پرونده در گزارشها درج شود آموزش داده و راهنمائی نمایند تا اوراق تشخیص مالیات با کیفیت درج در ماده ۲۳۷ قانون صادر گردد. بدیهی است ماموران تشخیص ذیربط باید بنحو احسن درآموزشهای قانونی وراهنمائیهای اصولی ممیزین کل استقبال و استفاده نمایند و درصورت عدم توجه به دلالتهای قانونی ممیزین کل برابر مقررات با آنها رفتار خواهد شد.
- ممیزین کل نسبت به مودیان که در اجرای ماده ۲۳۸ تقاضای رسیدگی دارند ضمن حسن برخورد واستقبال از مراجعات ایشان باید با توجه به اظهارات کتبی و شفاهی آنها موارد اعتراض را مورد رسیدگی قانونی و کامل قرار داده و برای حصول واقعیت شخصاً اقدام و یا درصورت لزوم با رعایت مهلت مقرر در ماده مذکور نسبت به صدور قرار مبادرت و اجرای آن را به سایر ماموران تشخیص و یا کارشناسان مالیاتی ابوابجمعی خود محول و یا احراز موجه بودن نسبی یاکلی موارد اعتراض بنحو مذکور در ماده ۲۳۸ اقدام به رفع اختلاف و قطعیت مالیات نمایند. لزوماً متذکر میشود در این خصوص هیچگونه محدودیتی از حیث میزان تعدیل ماخذ مشمول مالیات یا حتی رفع تعرض از مودی در صورت ضرورت و استحقاق قانونی وجود ندارد، مضافاً آنکه دادستانی انتظامی مالیاتی در مورد میزان تعدیل ماخذ مشمول مالیات یا رفع تعرض از مودی در صورتیکه براساس احراز واقعیت و متضمن استدلال موجه و قانونی و منطبق با اوضاع و احوال خاص مودی باشد حساسیتی نخواهد داشت، بلکه از آن استقبال نیز خواهد کرد. البته هرگاه دلایل و مدارک و اسناد ابرازی و رسیدگیهای معموله منتهی به رفع اختلاف و ختم پرونده نشود، لازم است برابر قسمت اخیر ماده ۲۳۸ جریان امر در ظهر برگ تشخیص به طور مستدل درج و امضاء شود و سپس پرونده امر جهت رسیدگی به هیئت حل اختلاف مالیاتی ارجاع گردد تا هیئت حل اختلاف نیز از جریان پرونده و نظریه مستدل و موجه ممیز کل آگاهی یابد.
- ادارات کل مکلفند آمار اوراق تشخیص صادره در محدوده هر ممیزکلی و تعدادی را که مالیات آنها توسط ممیز کل به قطعیت رسیده و یا قطعی نشده متضمن اظهار نظر موجه و مستدل ممیز کل هر ماهه به تفکیک هر ممیز کلی و با درج مشخصات کامل به دادستانی انتظامی مالیاتی ارسال تا مورد بررسی واقع شود. بدیهی است تخصیص پاداش حسن خدمت و سایر امتیازات مادی و معنوی و ترفیعات بعدی ممیزین کل بستگی به توانائی و کارائی آنها در نظارت برحسن اجرای قانون و ارشاد و آموزش ماموران تحت نظارت و توانائی تشویق و جذب مودیان برای رفع اختلافات مالیات و همچنین قوت و صحت استدلال آنها در مورد پروندههائی که منتهی به رفع اختلاف نشده خواهد داشت و به هر حال چنانچه احراز شود بعضی از ممیزین کل قادر به ایفاء وظایف قانونی خود به نحو مطلوب و کارانیستند، الزاماً در سمتهای دیگری که متناسب با توانائی آنها باشند، به خدمت منصوب خواهند شد.
داریوش ایرانبدی
معاون درآمدهای مالیاتی