مطالبه مالیات از غیرمودی به حالتی گفته می‌شود که  سازمان امور مالیاتی از شخصی مالیات مطالبه می‌کند که طبق قانون، مودی مالیاتی محسوب نمی‌شود یا تکلیفی برای پرداخت آن نوع مالیات ندارد. به زبان ساده، یعنی از فرد یا واحدی درخواست پرداخت مالیات می‌شود که یا مشمول مالیات نیست یا تکلیف قانونی به پرداخت آن مالیات ندارد.

تبصره ماده‌ی ۱۵۷ قانون مالیات‌های مستقیم در این زمینه حکم می‌دهد:

در مواردی که مالیات به هر علت از غیر مودی مطالبه ‌شده باشد پس از تایید مراتب از طرف هیات حل اختلاف مالیاتی ‌مطالبه مالیات از غیر مودی در هر مرحله‌ای که باشد کان لم یکن‌تلقی می‌گردد و در این صورت اداره امور مالیاتی مکلف است بدون ‌رعایت مرور زمان موضوع این ماده ظرف یک سال از تاریخ صدور رای هیات مزبور، مالیات متعلق را از مودی واقعی مطالبه نماید و گرنه مشمول مرور زمان خواهد بود.

نکات مهم این تبصره

• تأکید بر رسیدگی سریع و خارج از نوبت در هیأت حل اختلاف مالیاتی است.
• اگر نصاب زمانی (یک سال) رعایت نشود، دیگر نمی‌توان مالیات را از مودی واقعی مطالبه کرد.
• این حکم برای حفظ اصل مالکیت و جلوگیری از مطالبه مالیات اشتباه وضع شده است.

نمونه‌های رایج مطالبه مالیات از غیرمودی

• مطالبه مالیات از شخصی که فعالیت اقتصادی ندارد، مثلاً فردی که هیچ شغل، درآمد یا کسب‌وکاری نداشته اما برایش برگ تشخیص مالیات صادر شده است.
• مطالبه مالیات از شخص اشتباه، مانند مطالبه مالیات یک شرکت از مدیر سابق یا شخصی که در زمان فعالیت مسئول نبوده است.
• مطالبه مالیات خارج از قلمرو قانون، مثلاً مطالبه مالیات بر ارزش افزوده از فعالیتی که طبق قانون معاف است.
• مطالبه مالیات از واسطه به جای مودی اصلی، در حالی که قانون، مسئولیت پرداخت را متوجه شخص دیگری کرده است.

وضعیت قانونی این نوع مطالبه

• مطالبه مالیات از غیرمودی غیرقانونی است.
• طبق قوانین مالیاتی، فقط مودی واقعی و مشمول مسئول پرداخت مالیات است.
• غیرمودی می‌تواند از طرق قانونی اعتراض کند.

راه‌های اعتراض غیرمودی

• اعتراض به برگ تشخیص مالیات
• طرح موضوع در هیأت حل اختلاف مالیاتی
• ارائه مدارک دال بر غیرمودی بودن (عدم فعالیت، عدم مالکیت، معافیت قانونی و…)