درآمد مشمول مالیات مبلغی است که پس از اعمال معافیتها، بخشودگیها و کسر هزینههای قابل قبول، مبنای محاسبه مالیات قرار میگیرد. روش محاسبه بسته به نوع درآمد متفاوت است. در ادامه، هم فرمول کلی و هم روش محاسبه برای مهمترین انواع درآمد توضیح داده میشود.
فرمول کلی درآمد مشمول مالیات
درآمد مشمول مالیات =درآمد ناخالص− هزینههای قابل قبول مالیاتی− استهلاکات− زیان قابل قبول سنوات قبل− معافیتهای قانونی
درآمد مشمول مالیات حقوقبگیران (مواد ۸۲ تا ۹۲ ق.م.م)
مالیات حقوق معمولاً بهصورت ماهیانه و پلکانی محاسبه میشود و مسئول کسر و پرداخت مالیات، کارفرما است.
درآمد مشمول مالیات حقوق =حقوق و مزایا− معافیت سالانه حقوق− کسورات قانونی (مانند حق بیمه)
درآمد مشمول مالیات اشخاص حقوقی (شرکتها) (ماده ۱۰۵ ق.م.م)
درآمد مشمول مالیات شرکت = سود خالص حسابداری± تعدیلات مالیاتی− زیان سنواتی قابل قبول− معافیتها
تعدیلات مالیاتی عبارتند از؛ هزینههای غیرقابل قبول (جریمهها، جرایم رانندگی و …) و هزینههایی که ثبت نشده ولی قابل قبولاند.
درآمد مشمول مالیات اتفاقی (ماده ۱۱۹ ق.م.م)
شامل جوایز، هدایا، معاملات بلاعوض و…، معمولاً کل مبلغ دریافتی، درآمد مشمول مالیات محسوب میشود مگر معافیت خاص داشته باشد.
نکات مهم و کاربردی
- هزینه قابل قبول باید مرتبط با فعالیت شغلی باشد، مستند و متعارف باشد و در دوره مالی مربوط ثبت شده باشد
- معافیتها فقط در صورت رعایت تکالیف قانونی (اظهارنامه، دفاتر، ارسال لیست حقوق و …) اعمال میشوند.
