در این مطلب اصلاحات جدید دستورالعمل دادرسی مالیاتی (اصلاحات اخیر و مهمی که در سالهای اخیر اعمال و ابلاغ شدهاند) بهصورت متمرکز و کاربردی آورده میشود. این اصلاحات عمدتاً با هدف تقویت حقوق مؤدی، شفافسازی رسیدگی و کاهش ایرادات شکلی آراء بودهاند.
۱. الزام به صدور رأی مستدل و مستند
هیأتها مکلفاند رأی را با ذکر دلایل قانونی، با استناد صریح به اسناد و مدارک پرونده و با اشاره به دفاعیات مؤدی صادر کنند. صدور رأی کلی، مبهم یا صرفاً تأیید نظر اداره مالیاتی، تخلف محسوب میشود.
۲. تقویت حق دفاع مؤدی
در اصلاحات جدید تأکید شده، عدم حضور مؤدی، مانع رسیدگی نیست اما فقط در صورتی که ابلاغ قانونی و صحیح انجام شده باشد. هیأت موظف است لوایح و مستندات ارسالی مؤدی را حتی در صورت عدم حضور، بررسی و در رأی منعکس کند.
۳. سختگیری در ابلاغ اوراق مالیاتی
اصلاحات تصریح میکند، ابلاغ باید واقعی یا قانونی و با رعایت تشریفات مقرر باشد. هرگونه نقص در ابلاغ برگ تشخیص دعوتنامه هیأت یا رأی میتواند موجب بیاعتباری رسیدگی و رأی شود.
۴. محدود شدن اختیار هیأت به موضوع اختلاف
هیأتهای حل اختلاف حق ورود به موضوعات خارج از اعتراض مؤدی را ندارند. افزایش مالیات یا تغییر مبنای رسیدگی خارج از موارد مورد اعتراض ممنوع بوده و از موجبات نقض رأی است.
۵. تأکید بر استقلال هیأتهای حل اختلاف
در اصلاحات جدید تصریح شده هیأتها تابع نظر ممیز یا رئیس امور مالیاتی نیستند باید مستقل و بیطرفانه رأی دهند. صورتجلسات باید نشان دهد که تصمیم، حاصل شور هیأت است نه نظر یک عضو.
۶. اعتبار بیشتر به اسناد و دفاتر مؤدی
رد دفاتر و اسناد مؤدی باید مستند به دلایل قانونی و به صورت مکتوب و قابل دفاع باشد. رد کلی و بدون استدلال دفاتر، تخلف و از علل نقض رأی در مراجع بالاتر است.
۷. توجه ویژه به تشریفات رسیدگی
در اصلاحات جدید بر تنظیم صورتجلسه دقیق، قید اسامی حاضرین ثبت اظهارات مؤدی یا نماینده او، ذکر دلایل رأی در همان صورتجلسه، تأکید شده است.نقص در هر یک از این موارد میتواند رأی را در شورای عالی مالیاتی یا دیوان عدالت اداری قابل ابطال کند.
۸. تسهیل اعتراض مؤدی در مراحل بالاتر
اصلاحات، مسیر اعتراض به شورای عالی مالیاتی (از حیث نقض قانون و تشریفات) و دیوان عدالت اداری را شفافتر کردهاند. تأکید شده که نقض تشریفات دادرسی بهتنهایی برای نقض رأی کافی است.
۹. رویکرد حمایتی و شبهقضایی
در مجموع، اصلاحات جدید دادرسی مالیاتی را به دادرسی قضایی نزدیکتر کرده و سلیقهای عمل کردن را محدود نموده و جایگاه مؤدی را از «طرف ضعیف» به «طرف دارای حق دفاع مؤثر» ارتقا داده است.
جمعبندی
اصلاحات جدید دستورالعمل دادرسی مالیاتی بر سه محور استوار است:
- رأی مستدل
- رعایت تشریفات
- تقویت حقوق مؤدی
