کتمان درآمد یعنی پنهان کردن تمام یا بخشی از درآمد واقعی از سازمان امور مالیاتی، که طبق قانون مالیاتهای مستقیم تخلف محسوب میشود و میتواند منجر به جرائم مالیاتی (و در مواردی مسئولیت کیفری) شود.
مصادیق کتمان درآمد (به تفکیک عملی)
الف- عدم ثبت تمام فروشها
- صدور نکردن فاکتور برای بخشی از فروش
- فروش نقدی بدون ثبت در دفاتر
- ثبت نکردن فروشهای کارتخوان یا درگاه پرداخت
ب- استفاده از حساب بانکی غیرتجاری
- واریز وجوه حاصل از فعالیت اقتصادی به حساب شخصی
- استفاده از حساب بستگان برای دریافت وجوه
طبق رویه مالیاتی، گردش حساب بانکی قرینه درآمد محسوب میشود
ج- صدور فاکتور صوری یا ناقص
- صدور فاکتور با مبلغ کمتر از واقع
- فاکتور بدون درج تمام اقلام فروش
- تفکیک یک فروش به چند فاکتور کوچکتر
د- عدم اعلام برخی فعالیتها
- اعلام نکردن شعب یا محلهای فعالیت
- عدم اعلام قراردادها (پیمانکاری، مشاوره، خدماتی)
- فعالیت اقتصادی بدون تشکیل پرونده مالیاتی
ه- تفاوت بین اظهارنامه و واقعیت
- اظهار درآمد کمتر از درآمد واقعی
- اختلاف فاحش بین سود اظهارشده و سود واقعی
اختلاف غیرمتعارف میتواند قرینه کتمان باشد
و- عدم ثبت درآمد ارزی یا تهاتری
- دریافت ارز بدون انعکاس در دفاتر
- معاملات تهاتری بدون ثبت ارزش واقعی
ز- گزارشهای ماده ۱۶۹ مکرر
- اختلاف اطلاعات سامانه مؤدیان / گزارشات فصلی با اظهارنامه
- گزارش خرید یا فروش توسط طرف معامله که مودی اعلام نکرده
ک- عدم ثبت درآمدهای اتفاقی
- وجه دریافتی بابت خسارت، جریمه قراردادی، حقالزحمه خاص
- درآمد حاصل از فروش داراییهای تجاری
ل- مغایرت موجودی کالا
- کسری یا مازاد غیرمتعارف موجودی انبار
- فروش کالای ثبتنشده در دفاتر
م- استفاده از اشخاص واسطه (کارت بازرگانی اجارهای و…)
- انجام فعالیت به نام شخص دیگر
- انتقال درآمد برای فرار مالیاتی
آثار قانونی کتمان درآمد
- جرم مالیاتی طبق ماده ۱۹۲ و ۲۷۴ ق.م.م (در موارد خاص)
- جریمه غیرقابل بخشش
- تشخیص علیالرأس یا تشدید رسیدگی
- ارجاع پرونده به هیأت حل اختلاف یا مراجع قضایی
نکته مهم دفاعی
هر مغایرت یا اختلافی الزاماً کتمان درآمد نیست. اگر مودی بتواند منشأ وجوه را اثبات کند و اسناد و توضیح منطقی ارائه دهد، میتوان از عنوان کتمان درآمد دفاع کرد.
