دادرسی شکلی مربوط به رعایت قوانین و تشریفات میباشد و این که آیا پروسه درست اجرا شده و دادرسی ماهوی مربوط به خود محاسبه و محتوا و این که آیا مالیات درست است. میتوان آن را به این شکل توضیح داد:
الف- دادرسی شکلی
- تمرکز: بر فرم و رویههای قانونی است، نه محتوای مالیاتی.
- هدف: بررسی این است که آیا مراحل قانونی رعایت شدهاند یا خیر.
نمونهها:
- بررسی اینکه ابلاغها بهموقع انجام شدهاند یا خیر.
- بررسی مهلتهای قانونی اعتراض یا پرداخت مالیات.
- صحت امضای مسئول مالیاتی یا اسناد اداری.
نتیجه:
اگر نقص شکلی وجود داشته باشد، ممکن است باعث ابطال یا تأخیر در اجراییه مالیاتی شود، حتی اگر مالیات محاسبه درست باشد.
ب- دادرسی ماهوی
- تمرکز: بر میزان مالیات و محتوای تصمیمات مالیاتی است.
- هدف: بررسی درستی محاسبه مالیات یا اعمال معافیتها و کسرها.
نمونهها:
- اعتراض به میزان مالیات تعیینشده.
- بررسی اینکه آیا مشمول معافیت یا بخشودگی خاصی شده است یا نه.
- رسیدگی به مطابقت درآمد و هزینههای اعلامشده با قانون مالیات.
نتیجه:
اگر تصمیم مالیاتی ناقص یا نادرست باشد، مرجع رسیدگی میتواند مالیات را اصلاح یا ابطال کند.
