ارکان دادرسی مالیاتی در نظام مالیاتی ایران، براساس قانون مالیاتهای مستقیم و قانون مالیات بر ارزش افزوده تعریف شدهاند و عبارتند از:
هیأتهای حل اختلاف مالیاتی بدوی
براساس ماده ۲۴۴ قانون مالیاتهای مستقیم، مرجع رسیدگی به کلیه اختلاف های مالیاتی جز در مواردی که ضمن مقررات این قانون مرجع دیگری پیش بینی شده، هیأت حل اختلافات مالیاتی است. هر هیأت حل اختلاف مالیاتی از سه نفر بهشرح زیر تشکیل می شود:
- یک نفر نماینده سازمان امور مالیاتی کشور
- یک نفر از میان قضات بازنشسته یا حقوق دانان مطلع در امور مالیاتی با شرط وثاقت و امانت به درخواست سازمان امور مالیاتی و انتخاب رییس کل دادگستری هر استان
- یک نفر نماینده از اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی ایران، اتاق تعاون ایران، جامعه حسابداران رسمی ایران و….
هیأتهای حل اختلاف مالیاتی تجدیدنظر
براساس ماده ۲۴۷ آراء هیأتهای حل اختلاف مالیاتی بدوی قطعی و لازم الاجراء است. مگر اینکه ظرف مدت بیست روز از تاریخ ابلاغ رأی به مودی، از طرف مأموران مالیاتی مربوط یا مودیان مورد اعتراض کتبی قرار گیرد که در این صورت پرونده جهت رسیدگی به هیأت حل اختلاف مالیاتی تجدید نظر احاله خواهد شد.
این هیأت مرجع رسیدگی به اعتراض نسبت به رأی هیأت بدوی بوده و از ترکیب سهنفره مشابه با هیأت بدوی ، اما با اعضای متفاوت تشکیل شده است.
شورای عالی مالیاتی
مرجع نظارت بر اجرای صحیح قوانین در آرای هیأتها میباشد و به موضوعات شکلی و قانونی رسیدگی میکند نه ماهیتی.
هیأت ۲۵۱ مکرر
براساس ماده ۲۵۱ مکرر در مورد مالیاتهای قطعی موضوع این قانون و مالیاتهای غیرمستقیم که در مرجع دیگری قابل طرح نباشد و به ادعای غیرعادلانه بودن مالیات مستنداً به مدارک و دلایل کافی ازطرف مودی شکایت و تقاضای تجدید رسیدگی شود وزیر اموراقتصادی و دارایی میتواند پرونده امر را به هیأتی مرکب از سه نفر به انتخاب خود جهت رسیدگی ارجاع نماید. به بیان دیگر این هیأت مرجعی ویژه برای رسیدگی فوقالعاده به شکایات مودیان از مالیاتهای قطعیشده، در صورت اجحاف یا بیعدالتی میباشد.
دیوان عدالت اداری
در صورتی که مودی مالیاتی از آرای هیاتهای رسیدگی راضی نباشد میتواند ظرف دو ماه از تاریخ ابلاغ رأی هیات به دیوان عدالت اداری شکایت نماید. به لحاظ قانونی مرجع نهایی رسیدگی قضایی به شکایات از آرای قطعی مراجع مالیاتی دیوان عدالت اداری میباشد.
