الف- قانون مالیاتهای مستقیم (ق.م.م)
- دفاتر و اسناد (مواد ۹۵ و ۹۷ )؛ مودیان موظف به نگهداری دفاتر قانونی؛ رد دفاتر دلیل قطعی کتمان درآمد نیست
- درآمد و مالیات اشخاص حقیقی (مواد ۹۹–۱۰۴)؛ تعیین درآمد مشمول، نرخ و محاسبه مالیات
- درآمد و مالیات اشخاص حقوقی (مواد ۱۰۱–۱۰۶)؛ سود شرکتها، تقسیم و حسابداری مالیاتی
- کتمان درآمد و جرائم (مواد ۱۹۲–۱۹۵، ۲۷۴)؛ بار اثبات کتمان بر عهده اداره مالیات؛ مغایرت جزئی = تخلف شکلی
- اعتراض و رسیدگی (مواد ۲۳۸–۲۵۲)؛ اعتراض به برگ تشخیص، هیأت بدوی و تجدیدنظر، شورای عالی مالیاتی
- گزارش معاملات (ماده ۱۶۹ مکرر)؛ ارسال گزارش تراکنشها و کنترل مغایرتها
- معافیتها و بخشودگیها (مواد ۱۳۷–۱۴۰)؛ درآمدهای معاف، تخفیفات و حمایت از فعالیتهای خاص
ب- قانون مالیات بر ارزش افزوده (مالیات بر مصرف)
- مودیان و تکالیف (مواد ۱–۱۰)؛ صدور و نگهداری فاکتور رسمی، ثبت فروش
- نرخ و معافیتها (مواد ۱۲–۱۳)؛ تعیین مالیات مشمول، معافیتهای صادرات و خدمات خاص
- تراکنشها و حسابرسی (مواد ۱۶–۱۷)؛ تطبیق تراکنشها با فاکتورها و دفاتر
- پیمانکاران و خدمات ( بخشنامهها)؛ تعیین مشمولیت و معافیت پیمانکاران، خدمات تأمین نیروی انسانی
- گزارش و پرداخت (مواد ۱۹–۲۰)؛ ارسال اظهارنامه ارزش افزوده و پرداخت به موقع
ج- قوانین و مقررات تکمیلی
- مالیات بر ارث و مستغلات: انتقال املاک و مستغلات مشمول مالیات، ثبت در دفاتر و اظهارنامه
- قانون امور مالیاتی کشور: تکالیف مودی و ممیز، حقوق و وظایف در هیأت حل اختلاف و شورای عالی
- بخشنامهها و آییننامههای سازمان امور مالیاتی: اجرایی کردن قوانین و دستورالعملها
د- رویه دیوان عدالت اداری
- تراکنش بانکی؛ بهتنهایی دلیل کتمان درآمد نیست؛ باید منشأ و ارتباط با فعالیت اقتصادی مشخص شود
- مغایرت دفاتر؛ مغایرت جزئی تخلف شکلی است و کتمان درآمد محسوب نمیشود
- بار اثبات؛ بار اثبات کتمان درآمد بر عهده اداره مالیات است، نه مودی
- دفاع مودی؛ ارائه مستندات، فاکتورها، قراردادها و اسناد بانکی کلیدی است
نکات عملی برای حسابداران و مودیان
- دفاتر قانونی و اسناد مالی را کامل و دقیق نگهداری کنید
- تراکنشهای بانکی را مستند و منشأ هر واریزی را مشخص کنید
- اظهارنامه مالیاتی را مطابق دفاتر و قوانین تکمیل کنید
- مالیات بر ارزش افزوده را بهموقع محاسبه و فاکتورها را ثبت کنید
- از آرای دیوان و رویه هیأت برای دفاع در هیأت یا دادرسی استفاده کنید
