برخی واریزیها یا دریافتهای مالی مودیان از مالیات معاف هستند و شامل مالیات بر درآمد یا مالیات بر ارزش افزوده نمیشوند. این واریزیها معمولاً قطعی، قانونی و غیرتجاری هستند و بهصورت مستقیم درآمد مشمول مالیات به حساب نمیآیند.
الف- واریزیهای ناشی از حقوق و دستمزد تحت شمول قانون مالیات بر درآمد حقوق
پرداختهای کارفرما به کارکنان تحت عنوان حقوق، مزایا، پاداشها و مزایای غیرنقدی حق ماموریت و سایر مزایای موضوع قانون کار
دلیل معافیت: این مبالغ توسط کارفرما مشمول مالیات حقوق میشوند و دریافتکننده دیگر مالیات ندارد.
ب- واریزیهای غیرتجاری و سرمایهای
- آورده نقدی یا غیرنقدی سهامداران یا شرکا (افزایش سرمایه شرکتها)
- دریافت وام یا تسهیلات بانکی
دلیل معافیت: این وجوه درآمد اقتصادی تحققیافته محسوب نمیشوند و فقط در حسابداری و دفاتر منعکس میشوند.
ج- واریزیهای جبرانی یا برگشتی
- بازپرداخت بدهیهای مودی به طرف ثالث یا دریافتکننده
- بازگشت پیشدریافت یا علیالحساب از مشتری
- برگشت وجوه بابت فروش کالا یا خدمات لغو شده
دلیل معافیت: این مبالغ درآمد مشمول مالیات نیستند زیرا کسب درآمد واقعی رخ نداده است.
د- کمکها و حمایتهای دولتی
- یارانهها و کمکهای مستقیم دولت یا سازمانهای حمایتی تسهیلات بلاعوض به مودیان خاص
دلیل معافیت: این مبالغ طبق قانون، مشمول مالیات نمیشوند مگر آنکه در صورت سود تجاری یا فروش دارایی استفاده شوند.
ه- درآمدهای مشمول معافیتهای قانونی خاص
- معافیتهای مندرج در قانون مالیاتهای مستقیم، ماده ۱۳۷ و ۱۴۰
- درآمدهای حاصل از صادرات کالا یا خدمات معاف شده
- فعالیتهای تحقیق و توسعه و حمایت از شرکتهای نوپا (با مستندات قانونی)
دلیل معافیت: این دسته معمولاً با ارائه اسناد و مدارک قابل استناد برای اداره مالیات است.
و- درآمدهای صرفاً انتقالی
- دریافت از بیمه برای خسارت یا حوادث
- دریافت از صندوق بازنشستگی یا پسانداز خاص
- درآمدهای قابل انتقال بین حسابها که مستقیماً درآمد مودی محسوب نمیشوند
نکات مهم
- هر واریزی که درآمد محسوب شود مشمول مالیات است؛ فقط براساس قانون و حکم خاص میتوان معافیت گرفت.
- وثائق و مستندات برای اثبات ماهیت معاف الزامی است.
- حتی واریزی معاف، اگر به فعالیت تجاری مرتبط شود (مثلاً آورده شرکا در قالب سرمایهگذاری کوتاهمدت فروخته شود)، ممکن است مشمول مالیات شود.
