یک حسابدار حرفهای باید قوانین مالیاتی کلیدی را بداند تا هم اظهارنامه و دفاتر قانونی را صحیح نگهداری کند و هم در دفاع از مودی در هیأت یا ممیزی مالیاتی توانمند باشد. در ادامه، مهمترین قوانین و مواد را به صورت کاربردی و دستهبندی شده آورده شدهاند.
الف- قانون مالیاتهای مستقیم (ق.م.م)
- تکالیف مودیان و نگهداری دفاتر (مواد ۹۵، ۹۷)؛ ثبت و نگهداری دفاتر قانونی و اسناد
- کتمان درآمد و سود واقعی(مواد ۱۹۲، ۱۹۳)؛ بررسی مغایرتها و دفاع از تراکنشها
- اظهارنامه و تشخیص مالیات (مواد ۹۹، ۱۰۱، ۱۰۲)؛ تکمیل اظهارنامه و محاسبه مالیات اشخاص حقیقی و حقوقی
- معافیتها و بخشودگیها (مواد ۱۳۷–۱۴۰)؛ ثبت درآمدهای معاف و جلوگیری از مالیات غیرضروری
- رسیدگی و اعتراض (مواد ۲۳۸–۲۵۲)؛ فرآیند اعتراض، هیأت حل اختلاف و شورای عالی
- گزارش معاملات (ماده ۱۶۹ مکرر)؛ گزارش تراکنشها و کنترل مغایرتها
- محاسبه علیالرأس و رد دفاتر (مواد ۹۷، ۹۹)؛ دفاع در هیأت و مستندسازی تراکنشها
ب- قانون مالیات بر ارزش افزوده
- تکالیف مودیان و ثبت فروش (مواد ۱–۱۰)؛ صدور و نگهداری فاکتور رسمی
- نرخ مالیات و معافیتها (مواد ۱۲–۱۳)؛ تعیین مالیات مشمول و معافیتها
- ثبت تراکنشها و حسابرسی (مواد ۱۶، ۱۷)؛ تطبیق تراکنشها با فاکتورها
- پیمانکاران و ارائه خدمات ( بندهای بخشنامهها) تشخیص مشمولیت پیمانکاران و معافیتها
- گزارش و پرداخت (مواد ۱۹–۲۰)؛ ارسال اظهارنامه و پرداخت به موقع
ج-قانون امور مالیاتی کشور
- تکالیف کلی مودی و ممیز
- حقوق و تکالیف در هیأت حل اختلاف و شورای عالی
- زمانبندی ارائه مدارک و مستندات
د- آرای هیأتهای حل اختلاف و دیوان عدالت اداری
حسابدار حرفهای باید رویه عملی دیوان را بداند:
- مغایرت حسابداری یا تراکنش بانکی بهتنهایی کتمان درآمد نیست
- بار اثبات کتمان بر عهده اداره مالیات است
- مغایرتهای جزئی صرفاً تخلف شکلی است
نکات کاربردی برای حسابداران
- همیشه دفاتر قانونی و اسناد مالی را مستند و کامل نگهداری کنید
- تراکنشهای بانکی را دستهبندی و منشأ آنها را ثبت کنید
- اظهارنامه مالیاتی را مطابق دفاتر و قوانین تکمیل کنید
- مالیات بر ارزش افزوده را درست محاسبه و فاکتورها را به موقع ثبت کنید
- از آرای دیوان و هیأت برای دفاع مودی استفاده کنید
