در قانون مالیاتهای مستقیم، چندین ماده کلیدی وجود دارد که هم برای مودیان و هم برای وکلای مالیاتی و هیأتهای حل اختلاف اهمیت ویژه دارد که در این مطلب به صورت دستهبندی شده و کاربردی آورده شده است.
الف- مواد مربوط به تعیین و تشخیص مالیات
- ماده ۹۵: تکالیف مؤدیان در نگهداری دفاتر قانونی
- ماده ۹۷: شرایط رد دفاتر و اسناد
- ماده ۱۰۱: روش محاسبه مالیات اشخاص حقوقی
- ماده ۱۰۲: درآمد مشمول مالیات اشخاص حقیقی و حقوقی
کاربرد عملی: اساس رسیدگی ممیز و هیأت است؛ عدم رعایت این مواد موجب اعتراض مودی و دفاع در هیأت میشود.
ب- مواد مربوط به فرآیند رسیدگی و دادرسی
- ماده ۲۳۸: اعتراض مؤدی به برگ تشخیص مالیات (مراحل اداری قبل از هیأت)
- ماده ۲۳۹: تکالیف ممیز کل در بررسی اعتراض مؤدی
- ماده ۲۴۶ تا ۲۵۱: مراحل رسیدگی در هیأتهای حل اختلاف مالیاتی بدوی و تجدیدنظر
- ماده ۲۵۲: اعتراض به شورای عالی مالیاتی
کاربرد عملی: مسیر قانونی اعتراض و دفاع مودی، از برگ تشخیص تا هیأت و شورای عالی را مشخص میکند.
ج- مواد مربوط به جرائم و تخلفات مالیاتی
- ماده ۱۹۲: کتمان درآمد و سود واقعی، عدم ارائه اظهارنامه، گواهی و دفاتر
- ماده ۱۹۳ و ۱۹۴: جرائم مربوط به معاملات صوری و جعل اسناد
- ماده ۲۷۴ و ۲۷۵: تشدید جرائم و جرائم مشارکت در تخلف
کاربرد عملی: تعیین نوع اتهام و جریمه برای دفاع در هیأت یا دیوان؛ تمایز بین تخلف شکلی و کتمان درآمد واقعی اهمیت دارد.
د- مواد مربوط به مالیات بر درآمد و عملکرد
- ماده ۱۳۷ تا ۱۴۰: معافیتها و بخشودگیها
- ماده ۱۰۴ تا ۱۰۶: درآمد مشمول مالیات و نرخها
- ماده ۱۶۹: گزارش معاملات و سامانه مؤدیان
کاربرد عملی: بررسی مغایرتهای فاکتورها، گردش حساب و گزارشات ۱۶۹ مکرر؛ دفاع از اتهام کتمان درآمد با استناد به این مواد رایج است.
ه- مواد مربوط به اشخاص حقوقی و حقیقی
- ماده ۱۰۱ تا ۱۰۳: سود شرکتها و تقسیم آن
- ماده ۸۷ و ۸۸: تعریف درآمد مشمول مالیات مؤدیان حقیقی
- ماده ۱۴۲: نگهداری اسناد و مدارک برای اشخاص حقوقی
کاربرد عملی: پایه محاسبات درآمد، سود و اثبات ادله دفاعی در هیأت
و- مواد مربوط به محاسبه علیالرأس و تشخیص مالیات
- ماده ۹۷: شرایط رد دفاتر
- ماده ۹۹ و ۱۰۰: محاسبه علیالرأس در صورت عدم ارائه دفاتر معتبر
کاربرد عملی: دفاع در هیأت، به ویژه برای واحدهای تولیدی که گردش واقعی درآمد با دفاتر مغایرت دارد.
