در خصوص معافیت مالیاتی سود (یا زیان) تسعیر ارز، یک رأی مهم و پرکاربرد از هیأت عمومی دیوان عدالت اداری وجود دارد که مبنای عمل بسیاری از پرونده‌های مالیاتی است.

رای شماره ۸۳۸ و ۸۳۹ مورخ ۱۳۹۶/۰۹/۰۷ هیات عمومی دیوان عدالت اداری

موضوع رأی

آیا سود ناشی از تسعیر ارز حاصل از صادرات مشمول مالیات است یا از معافیت صادرات برخوردار می‌شود؟

نظر هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

سود ناشی از تسعیر ارز حاصل از صادرات کالا و خدمات، جزء درآمد صادراتی محسوب می‌شود و در نتیجه مشمول معافیت مالیاتی موضوع ماده ۱۴۱ قانون مالیات‌های مستقیم است.

استدلال اصلی دیوان

• سود تسعیر ارز، درآمد مستقل و جداگانه نیست، بلکه جزئی از فرآیند تحقق درآمد صادراتی است.
• تغییر نرخ ارز بعد از صادرات ماهیت درآمد را تغییر نمی‌دهد و صرفاً ارزش ریالی همان درآمد صادراتی را تعدیل می‌کند.
• سازمان امور مالیاتی حق ندارد سود تسعیر ارز صادراتی را به‌عنوان درآمد متفرقه مشمول مالیات کند.

نکات بسیار مهم اجرایی برای مدیران مالی

• این معافیت فقط شامل ارز حاصل از صادرات واقعی و با اسناد و مدارک مثبته می‌باشد
• معافیت شامل؛ سود تسعیر ارز سپرده‌های ارزی، تسعیر ارز تسهیلات ارزی و فعالیت‌های غیر صادراتی نمی‌شود
• ثبت حسابداری صحیح و تفکیک تسعیر ارز صادراتی از تسعیر ارز غیر صادراتی بسیار حیاتی است.

کاربرد رأی در هیأت حل اختلاف

در دفاعیات مالیاتی معمولاً به این موارد استناد می‌شود:

• ماده ۱۴۱ ق.م.م
• رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
• اصل تفسیر مضیق قوانین مالیاتی به نفع مؤدی