«هزینههای قابل قبول مالیاتی» یکی از مهمترین موضوعات در رسیدگی و محاسبه مالیات بر درآمد است، چون هزینههای قابل قبول، از درآمد کسر میشوند و به کاهش مالیات پرداختی کمک میکنند. این موضوع هم توسط قانون مالیاتهای مستقیم و هم توسط بخشنامههای اجرایی سازمان امور مالیاتی تعیین شدهاند.
۱) مفهوم قانونی هزینههای قابل قبول
طبق ماده ۱۴۷ قانون مالیاتهای مستقیم هزینههای قابل قبول مالیاتی عبارتند از هزینههایی که در حدود متعارف باشد؛ مستند به مدارک باشد و مربوط به تحصیل درآمد مؤسسه در دوره مالی باشدو همچنین باید حد نصابهای مقرر را رعایت کند. یعنی هزینهای که:
- برای کسب درآمد پرداخت شده
- قابل اثبات با سند باشد
- در حدود عرف (غیرمازاد و منطقی) باشد
- مطابق نصاب قانونی یا بخشنامه باشدقابل قبول مالیاتی است.
۲) بخشنامه جدید «حدود متعارف هزینههای قابل قبول»
بخشنامه شماره ۶۱/۱۴۰۴/۲۰۰ مورخ ۱۴۰۴/۶/۳۰ سازمان امور مالیاتی، موضوع «حدود متعارف هزینههای قابل قبول مالیاتی» را برای رفع ابهام و وحدت رویه توضیح داده است. براساس این بخشنامه هزینههای مستند با صورتحساب الکترونیکی که شرایط زیر را داشته باشد، قابلیت برگشت توسط ممیز (بدلیل غیرمتعارف بودن) را نخواهد داشت:
- صورتحساب الکترونیکی مستند، معتبر و در کارپوشه مودی تأیید شده باشد.
- صورتحساب ابطال شده نباشد.
- مربوط به اشخاصی نباشد که از مصادیق شرکتهای کاغذی یا مجهولالمکان یا معاملات غیرواقعی باشند.
در نتیجه اگر هزینه با صورتحساب الکترونیکی معتبر باشد و به فعالیت اقتصادی مودی ارتباط داشته باشد، ممیز حق ندارد آن را بهدلیل غیرمتعارف بودن برگشت دهد.
۳) نصاب و روش پرداخت برای پذیرش هزینهها
طبق تبصره ۳ ماده ۱۴۷ و بخشنامه اجرایی آن، هزینههای قابل قبول مالیاتی که بهصورت نقدی پرداخت میشوند و بیش از نصاب مقرر باشند، فقط در صورت پرداخت از طریق سیستم بانکی قابل قبولند. یعنی اگر هزینهای نقداً بیش از یک مقدار مشخص پرداخت شود، باید از طریق بانک انجام شود تا قابل قبول باشد.
در عمل این بخشنامه باعث میشود که هزینههای بزرگ بدون پرداخت از مجرای بانک توسط ممیز عدمقبول شوند، مگر اینکه دلیل و سند معتبر وجود داشته باشد.
۴) مصادیق رایج هزینههای قابل قبول (ماده ۱۴۸ و بخشنامهها)
بر اساس قانون و بخشنامههای اجرایی، هزینههای زیر معمولاً بهعنوان هزینه قابل قبول مالیاتی شناخته میشوند، به شرط اینکه مستند و مرتبط با کسب درآمد باشند؛
هزینههای تولید و فروش؛
- بهای خرید کالا و مواد مصرفی
- هزینه استهلاک داراییها
- هزینه حمل، انبار، بیمه مرتبط با تولید
هزینههای استخدامی
- حقوق و دستمزد کارکنان
- مزایا، حق بیمه، فوقالعادهها
- هزینههای قانونی ناشی از پرداخت به کارکنان
هزینههای عملیاتی
- اجاره محل و تجهیزات
- آب، برق، سوخت، مخابرات
- تبلیغات، بازاریابی و نمایشگاه
هزینههای مالیاتی مرتبط
- وجوه پرداختی به شهرداری و وزارتخانهها
- ذخیره خدمات پس از فروش
- حق عضویت و حق اشتراک مرتبط با فعالیت
سایر موارد
- زیان سنواتی قابل استهلاک
- هزینههای مربوط به اکتشاف معادن
- برخی ذخیرهها و هزینههای پرداختنی مرتبط با دوره مالی
۵) مواردی که معمولاً قابل قبول نیستند
برخی هزینهها حتی با وجود ثبت در دفاتر، بهعنوان هزینه قابل قبول قبول نمیشوند، از جمله:
- جریمههای پرداختی به دلیل عدم انجام تکالیف مالیاتی
- هزینههایی که در قانون پیشبینی نشده و معادل قانونی/بخشنامهای ندارند
- هزینههای پرداختنی به اشخاص غیرمرتبط یا شرکتهای کاغذی
- هزینههایی که نسبت به فعالیت واقعی غیرمتعارف باشند (بدون سند معتبر)
جمعبندی سریع
- هزینه قابل قبول مالیاتی = هزینه مرتبط با کسب درآمد + متکی به سند معتبر + در حدود متعارف
- بخشنامه جدید سازمان امور مالیاتی، حدود متعارف هزینهها را مشخص کرده تا ممیز بدون دلیل نتواند هزینه را برگشت بزند.
- برخی هزینهها حتی اگر در دفاتر ثبت شود، بهدلیل عدم پیشبینی قانونی قابل قبول نیستند.
