براساس ماده ۱۵۷ قانون مالیاتهای مستقیم در صورتی که مودیان مالیات بر درآمد در زمان مقرر شده اظهارنامه مالیاتی خود را ارسال نکرده باشند یا اساساً مکلف به تسلیم اظهارنامه نباشند، از تاریخ سر رسید پرداخت مالیات تا ۵ سال مشمول مرور مالیاتی خواهند شد.
پس از گذشت ۵ سال از این تاریخ در صورتی که درآمد مودی تعیین و برگ تشخیص مالیات صادر و حداکثر ظرف ۳ ماه به مودی ابلاغ نشده باشد، مالیات متعلق قابل مطالبه نخواهد بود. همچنین براساس تبصره این ماده در مواردی که مالیات به هر علت از غیر مودی مطالبه شده باشد پس از تأیید مراتب از طرف هیأت حل اختلاف مالیاتی، مطالبه مالیات از غیر مودی در هر مرحلهای که باشد کان لم یکن تلقی میگردد و در این صورت اداره امور مالیاتی مکلف است بدون رعایت مرور زمان موضوع این ماده ظرف یک سال از تاریخ صدور رأی هیأت مزبور، مالیات متعلق را از مودی واقعی مطالبه نماید و گرنه مشمول مرور زمان خواهد بود. غیرمودیان مالیات دهنده اصلی نمیباشند؛ اما در مسیر تحصیل درآمد افراد دیگر یا در مسیر انجام معاملات افراد دیگر یا در مسیر پرداخت وجه به افراد دیگر، قرار دارند و قانون مالیاتهای مستقیم این افراد را به دلیل برخورداری از موقعیتی که سبب آگاهی آنها از فعالیتها و معاملات و مبادلات افراد دیگر می شود، یا به دلیل تعهد و تضمینی که برای پرداخت مالیات دیگران دادهاند، به نمایندگی از دولت، مسئول دریافت مالیات و واریز آن به حساب سازمان امور مالیاتی نموده است و عموماً شامل موارد زیر میباشند:
- بانکها و موسسات مالی و اعتباری
- شرکتهای بیمه
- کارفرمایان و پرداخت کنندگان حقوق
- دفاتر اسناد رسمی
- صادر کنندگان پروانههای صنفی و بهرهبرداری و تولیدی
- صادرکنندگان گواهی نامهها و مدارک تحصیلی و اسناد تجاری همچون چک و سفته، گواهی نامه رانندگی و…
- اشخاصی که پرداخت مالیات شخص دیگر را تضمین و تعهد کرده باشند
- مدیران شرکتها و اشخاص حقوقی
- گمرک
- اشخاص مشمول قانون مالیات بر ارزش افزوده اشخاصی که بابت پروژهها یا فعالیتهای تحقیقاتی، آموزشی، مشاورهای و حق حضور در جلسه به دیگران پرداخت وجه انجام میدهند.
